اگرچه اسکوپوس AI به خاطر ارائه خلاصه‌های دقیق و قابل اعتماد شناخته شده است، دیپ ریسرچ با تولید گزارش‌های جامع و مستدل در چند دقیقه، یک قدم بیشتر برداشته است؛ کاری که معمولاً به پژوهشگران ساعت‌ها طول می‌کشد. 

Deep Research (تحقیق عمیق) یک فرآیند پیشرفته هوش مصنوعی است که فراتر از جستجوی ساده حرکت کرده و به بررسی جامع، تحلیل عمیق و ارائه گزارش‌های ساختارمند با ارجاع به منابع معتبر می‌پردازد. برخلاف جستجوهای معمولی یا حتی Deep Search که عمدتاً به یافتن محتوای مرتبط می‌پردازد، Deep Research به‌صورت خودکار از منابع متعددی جستجو کرده، داده‌ها را تحلیل و مقایسه می‌کند، و نتایج را به‌صورت خلاصه‌شده و منطقی ارائه می‌دهد. این ابزار عملکردی مشابه دستیار تحقیقاتی دارد که تمامی مراحل جمع‌آوری، بررسی و ترکیب اطلاعات را به‌جای کاربر انجام می‌دهد.

با استفاده از معماری مبتنی بر عامل‌های هوش مصنوعی و یک موتور استدلالی پیشرفته، Deep Research قادر به مدیریت فرآیندهای پیچیده تحقیقاتی است. هنگامی که کاربر سؤالی را مطرح می‌کند، این سیستم تنها به خلاصه‌سازی محدود نمی‌شود؛ بلکه یک طرح تحقیقاتی دقیق تدوین می‌کند، جستجوهای گسترده‌ای در پایگاه‌های معتبر مانند Scopus انجام می‌دهد، و با ظهور هر بینش جدید، استراتژی خود را به‌روزرسانی می‌کند. تمامی مراحل تحت نظارت دستورالعمل‌های دقیق انجام می‌شوند تا استانداردهای علمی رعایت شود. در نهایت، یافته‌ها در قالب گزارشی جامع و ساختارمند ارائه می‌شوند که می‌تواند زمان تحقیق اولیه را از روزها به چند دقیقه کاهش داده و به آشکارسازی ارتباطات و دیدگاه‌های نوین کمک کند.

یکی از برجسته‌ترین مزایای Deep Research این است که نیازی به استفاده از کلمات کلیدی یا جستجوهای پیچیده بولی نیست؛ کافی است سؤال را به زبان ساده و طبیعی مطرح کنید. برای دستیابی به بهترین نتایج، توصیه می‌شود سؤال با جزئیات و زمینه‌ی کافی ارائه شود تا سیستم به‌درستی نیت کاربر را درک کند. این ابزار در حوزه‌های اصلی زیر به پژوهشگران کمک می‌کند:

صرفه‌جویی در زمان: گزارش‌های تولیدشده توسط Deep Research می‌توانند زمان تحقیق اولیه را از روزها به چند دقیقه کاهش داده و امکان تمرکز بر فعالیت‌های پر ارزش‌تر را فراهم آورد.

تبدیل پیچیدگی به شفافیت: تحلیل موضوعات پیچیده معمولاً نیازمند جستجوهای متعدد و ترکیب طولانی‌مدت نتایج است. این ابزار این فرآیند را ساده‌سازی کرده و پاسخ‌ها را به‌صورت یکپارچه و منظم ارائه می‌دهد.

تنظیم دقیق جستجو: کاربران می‌توانند پارامترهایی مانند محدوده زمانی، نوع مطالعه (مثلاً «فقط مقالات مروری») یا میزان استناد (مثلاً «مقالات با بیش از ۵۰ استناد در سال‌های ۲۰۲۰-۲۰۲۴») را مشخص کنند. این ویژگی برای پروژه‌های تحقیقاتی، تحلیل‌های سیاستی و همکاری‌های بین‌رشته‌ای بسیار کاربردی است. اعتمادپذیری نتایج: تمامی مراحل اجرایی به‌صورت زنده نمایش داده می‌شوند. گزارش‌ها بر اساس محتوای داوری‌شده Scopus تهیه شده‌اند و همراه با ارجاعات دقیق و نمره اعتماد ارائه می‌شوند تا شفافیت کامل حفظ شود.

در محیط‌های دانشگاهی و پژوهشی، نگرانی‌هایی درباره کاهش خلاقیت و تفکر انتقادی توسط هوش مصنوعی وجود دارد که اغلب با گزارش‌هایی شبیه مرور ادبیات سنتی که برخی ابزارهای هوش مصنوعی ارائه می‌دهند، تشدید می‌شوند. Deep Research با توجه به بازخوردهای کاربران و اصول طراحی، به‌گونه‌ای طراحی شده که از شبیه‌سازی وظایفی که نیاز به خلاقیت و مشارکت انسانی دارند، اجتناب می‌کند. هدف این ابزار جایگزینی پژوهشگران نیست؛ بلکه حمایت از آن‌ها با ارائه بینش‌هایی است که مسیر کشف‌های نوین و ایده‌های خلاقانه را تسهیل می‌کند.

گزارش‌های تولیدشده توسط Deep Research بر چند نکته کلیدی متمرکز هستند:

پاسخ‌های دقیق و شفاف به سؤالات با دامنه و فرضیات مشخص

ارتباطات غیرمنتظره که الگوهای جدید و روابط نوآورانه را آشکار می‌سازند

 شکاف‌های پژوهشی و محدودیت‌های موجود که فرصت‌های تحقیقاتی جدید را نشان می‌دهند

بینش‌های ترکیبی همراه با راهکارهای عملی برای ادامه مسیر تحقیق